Ο Καθεδρικός Ναός της Αγίας Νάπας στη Λεμεσό είναι αφιερωμένος στην Παναγία.

Οι ρίζες του Καθεδρικού Ναού της Αγίας Νάπας μπορούν να ανιχνευθούν στον 13ο αιώνα, όταν αρχικά κατασκευάστηκε ως ένα ταπεινό παρεκκλήσι, αφιερωμέμο στο Άγιο Μανδήλιο που στα λατινικά το Άγιο Μανδήλιο ονομάζεται “Saint Nape”, δηλαδή Αγία Νάπα. Μια άλλη εκδοχή και ίσως η επικρατέστερη το όνομα Αγία Νάπα δόθηκε μετά την ανεύρεση της εικόνας της Παναγίας στα τέλη του 15ου αιώνα, σε μια δασώδη περιοχή, εντός νάπης, που στην αττική διάλεκτο ονομάζεται Νάπα. Με την πάροδο των αιώνων, υπέστη αρκετές ανακαινίσεις και επεκτάσεις, με τις σημαντικότερες τον 17ον τον 19ον και τον 20ον αιώνα.

Μία μαρμάρινη εγχάρακτη πλάκα επιβεβαιώνει την ανακαίνηση το 1737 και αναφέρει ότι ανακαινίσθει ο Ναός με την συνδρομή των τότε Μητροπολιτών Ιωαννικίου και Μακαρίου του Α’, και αναφέρει κατόπιν πολλών εισφορών των Χριστιανών των χρόνων εκείνων.

Στις 10 Ιουλίου το 1821, ο πρωτοψάλτης της Αγίας Νάπας Ιωνάς, μαρτύρησε με τον ιερομάρτυρα Κυπριανό και πολλούς άλλους πιστούς σε μια απάνθρωπη και θηριώδη ενέργεια των τούρκων να καταπνίξουν κάθε εξέργεση και συμπαράσταση τους Έλληνες αδελφούς μας. Για τον Άγιο Ιωνά καθώς και για τον Άγιο ιερομάρτυρα Ερμογένη, επίσκοπο Σάμου, του οποίου μέρος από την Αγία κάρα φυλάσσεται στο Ναό μας, τελούνται Αρχιερατικές αγρυπνίες κάθε χρόνο.

Στο Ναό μας φυλάσσονται επίσης μια αρχιερατική μίτρα, μέρος από την Αγία κάρα του Αγίου Ερμογένη, όπως αναφέραμε και πιο πάνω και ιερά λείψανα των Αγίων Ιωάννου του Ελεήμονα, Ιωάννου του Χρυσοστόμου, του Αγίου Βασιλείου και άλλων Αγίων της Εκκλησίας μας.Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας δεν επιτρεπόταν η κωδωνοκρουσία στους ναούς, και δεν υπήρχαν και καμπάνες.

Περί το 1853, ένας Έλληνας πλοίαρχος που έφτασε στο λιμάνι της Λεμεσού με το πλοίο του, επισκέφτηκε την Αγία Νάπα για να εκκλησιαστεί. Όταν είδε ότι δεν υπήρχε καμπάνα ούτε και καπαναριό, αποφάσισε να δωρίσει την μικρή μπρούντζινη καμπάνα του πλοίου του και βοήθησε και φτιάκτηκε ένα πρόχειρο ξύλινο καμπαναριό.

Αυτό δεν κράτησε για πολύ, καθώς οι τούρκοι απαγόρευαν τις κωδωνοκρουσίες. Με την άφιξη νέου τούρκου διοικητή, του Σαϊντ Πασά, οι χριστιανοί της πόλης θέλοντας να τον εντυπωσιάσουν του επεφύλαξαν θερμή υποδοχή με τυμπανοκρουσίες και υψώνοντας μια λευκή σημαία. Ο Πασάς συγκινήθηκε από την θερμή υποδοχή που έτυχε και έδωσε άδεια να κτυπά η καμπάνα και να κυματίζει η λευκή σημαία.

Το 1886, ο ναός είχε καταστεί ετοιμόρροπος και αποφασίστηκε παρά τις πολλές αντιδράσεις να κατεδαφιστεί και να κτιστεί νέος και μεγαλύτερος ναός. Λόγω σοβαρών οικονομικών προβλημάτων το έργο αναβλήθηκε και ξεκίνησε το 1891, με σχέδια του ελλαδίτη αρχιτέκτονα Γ. Παπαδάκη. Οι δαπάνες καλύφθηκαν από το ταμείο του ναού, τις συνδρομές των φιλόθρησκων συμπολιτών μας και από την εκκλησιαστική επιτροπή με πρόεδρο τον Δημοσθένη Χατζηπαύλου.

Το 1896 έγινε σεισμός με αποτέλεσμα να πληγεί ελαφρά ο ναός, οι εργασίες όμως συνεχίστηκαν παρά τα πολλά οικονομικά προβλήματα και τα Χριστούγεννα το 1903 τελέστηκε η πρώτη Θεία Λειτουργία.

Εκατόν χρόνια μετά τον σεισμό εκείνο στις 9 Οκτωβρίου του 1996 έγινε μεγάλος σεισμός στην Λεμεσό και η εκκλησία της Αγίας Νάπας έπαθε σημαντικές ζημιές και παρέμεινε κλειστή για επιδιορθώσεις μέχρι που επαναλειτούργησε προσωρινά στις 17 Απρίλιου το 1998. Ο ναός χρειάστηκε να κλείσει μετά τα Χριστούγεννα του 2005 μέχρι και τις 29 Απρίλίου του 2006 ώστε να μπορέσουν να γίνουν όλες οι αναγκαίες επιδιορθώσεις και οι εκ βάθρων ανακαινίσεις. Αυτά τα τελευταία έργα ανακαίνισης μετέτρεψαν τον ιστορικό ναό της πόλης σε έναν μεγαλοπρεπή καθεδρικό ναό, παρουσιάζοντας περίτεχνες τοιχογραφίες και εικονίδια που μαγνητίζουν τους επισκέπτες από τότε.